Boşanma davaları esnasında taraflar arasında en sık yaşanan ihtilaflardan bir tanesi eşlerin beraber yaşadığı müşterek evde kimin kalacağına karar verilmesidir. Ortak konut, eşlerin evlilik birliği içerisinde sürekli kalma niyetiyle birlikte yaşadıkları taşınmazdır. Bu tanım, Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesinde “aile konutu” olarak ifade edilmektedir. Aile konutu, sadece mülkiyeti eşlerden birine ait olan bir taşınmaz olabileceği gibi, kira sözleşmesiyle edinilmiş bir konut da olabilir. Önemli olan, eşlerin ve çocukların fiilen bu konutta yaşamlarını sürdürmeleridir.
Boşanma Davası Açıldığında Ortak Konutun Hukuki Durumu Ne Olur?
Boşanma davası açıldığında, eşlerin birlikte oturdukları konut “aile konutu” niteliğini korumaya devam eder. Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesi uyarınca, eşlerden biri diğer eşin açık rızası bulunmadıkça aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz. Bu koruma, boşanma davasının açılmasıyla ortadan kalkmaz.
Yargıtay da boşanma davasının açılmasıyla birlikte tarafların birlikte oturdukları konutun ortak konut olmaktan çıkmadığını, diğer bir anlatımla aile konutu niteliğinin sürdüğünü kabul etmektedir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2010/2-343 E., 2010/361 K. “Aralarında çıkan olaylar nedeni ile davacı kadın eldeki boşanma davasını açmıştır.Boşanma davasının açılması ile birlikte tarafların birlikte oturdukları konut ortak konut olmaktan,diğer bir anlatımla aile konutu olmaktan çıkmamaktadır.Taraflar boşanma davasına karşın bu konutu birlikte kullanmaya devam edebilirler.Aile konutunun boşanma davasının varlığına rağmen birlikte kullanılması davacının boşanmaya neden olan ve evlilik birliğini temelinden sarsan olaylara onay verdiği ve evlilik birliğini devam ettirmek niyetinde olduğunun kanıtı değildir.”
Ortak Konutun Tahsisi Hususunda Hangi Kriterler Göz Önünde Bulundurulur?
- Çocukların Menfaati: Çocuğun üstün yararı hakimin ortak konutun tahsisinde göz önüne aldığı en temel ve öncelikli kriterlerden biridir. Müşterek çocuk/çocukların yaşı, eğitim durumu sosyal çevresi ve psikolojik gelişimi konutun tahsisinde son derece belirleyici rol oynar. Çocuğun alışık olduğu ortamdan kopmaması için velayeti alan eşin ortak konutta kalması tercih edilebilir.
- Eşlerin Barınma İhtiyacı: Eşlerin gelirleri, mal varlıkları, borçları ve genel ekonomik kapasiteleri ile barınma ihtiyaçları yine konutun tahsisi açısından belirleyici olacaktır.
- 6284 Kapsamında: Eğer eşlerden biri diğerine karşı şiddet uygulamışsa, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında şiddet mağdurunun korunması amacıyla konutun tahsisi kararı verilebilir.
Ortak Konutun Mülkiyeti Eşlerden Birine Aitse, Diğer Eşin Tahsis Talebi Kabul Edilir Mi?
Ortak konutun mülkiyeti tek bir eşe ait olsa bile diğer eşin konutun kendisine tahsis edilmesi talebi hâkim tarafından kabul edilebilir. Türk Medeni Kanunu’nun 169. maddesi, mülkiyet durumuna bakılmaksızın eşlerin barınma ihtiyacına yönelik geçici önlemler alınmasına imkan tanır. Örneğin taşınmaz kocanın adına kayıtlı olsa dahi mahkeme kadının barınma ihtiyacını göz önünde tutarak evi onun kullanımına tahsis edebilir.
Boşanma Davası Esnasında Ortak Konutun Tahsisi Talebi Nasıl Yapılır?
Ortak konutun tahsisi talebi, boşanma davası dilekçesinde diğer taleplerle birlikte ileri sürülebileceği gibi, davanın devamı sırasında ayrı bir dilekçe ile de mahkemeye sunulabilir. Dilekçede, konutun tahsis edilmesinin neden gerekli olduğu, özellikle çocukların menfaati, eşlerin ekonomik durumu ve varsa şiddet gibi durumlar somut gerekçeleri ile birlikte açıklanmalıdır.
Mahkeme Tarafından Verilen Ortak Konutun Tahsisine İlişkin Karara İtiraz Edilebilir Mi?
Hakimin boşanma davası devam ederken ortak konutun tahsisine ilişkin geçici tedbir niteliğindeki kararlarına karşı itiraz yolu açıktır. İlgili taraf, kararın kendisine tebliğinden itibaren yasal süresi içinde itiraz edebilir. İtiraz dilekçesinde, kararın hukuka veya mevcut duruma aykırı olduğu gerekçeleriyle birlikte açıklanmalıdır.
Ortak Konutun Tahsisi Kararı Ne Kadar Süre ile Geçerlidir?
Türk Medeni Kanunu’nun 169. maddesi uyarınca verilen ortak konutun tahsisi kararı, boşanma davasının devamı süresince geçerli olan “geçici bir önlem” niteliğindedir. Bu karar, boşanmaya ilişkin hükmün kesinleşmesiyle kendiliğinden ortadan kalkar. Boşanma kesinleştikten sonra, konutun durumu mal rejiminin tasfiyesi veya tarafların anlaşması yoluyla çözüme kavuşturulur.
Boşanma Davası Esnasında Ortak Konutu Terk Etmek Tahsis Talebini Olumsuz Etkiler Mi?
Ortak konutu terk etmek, bazı durumlarda terk eden eşin kusurlu bulunmasına yol açabilse de, bu durum her zaman tahsis talebini olumsuz etkilemez. Özellikle şiddet, güvenlik endişesi veya ortak hayatın çekilmez hale gelmesi gibi haklı nedenlerle konutun terk edilmesi durumunda, terk eden eşin tahsis talebi geçerliliğini korur. Hâkim, terk etme nedenlerini ve dosyadaki tüm delilleri değerlendirerek karar verir.
Kiralık Olan Ortak Konutun Tahsisi Nasıl Olur?
Kiralık bir konut da eşlerin evlilik birliği içerisinde sürekli kalma niyetiyle birlikte yaşadıkları yerleşim yeri olması halinde “aile konutu” niteliği taşır. Boşanma davası esnasında kiralık ortak konutun tahsisi, Türk Medeni Kanunu’nun 169. maddesi uyarınca hâkimin alacağı geçici önlemler kapsamında değerlendirilir. Hâkim, eşlerin barınma ihtiyacını, özellikle ortak çocukların menfaatini ve eşlerin ekonomik durumunu göz önünde bulundurarak, kiralık konutun hangi eş tarafından kullanılacağına dair geçici bir karar verebilir.
Sonuç ve Değerlendirme
Boşanma davası esnasında ortak konutun tahsisi, Türk Medeni Kanunu’nun 169. maddesi uyarınca hâkimin re’sen alabileceği yahut tarafların talebi sonucu karar vereceği geçici bir önlemdir. Bu karar, özellikle ortak çocukların menfaatini, eşlerin barınma ihtiyacını ve varsa şiddet durumunu göz önünde bulundurarak verilir. Konutun mülkiyeti tek bir eşe ait olsa bile, çocukların menfaati öncelikli olduğundan diğer eşe tahsis edilebilir. Ancak, bu karar boşanma hükmünün kesinleşmesiyle kendiliğinden sona erer.